Choral Evensong 22 mei 2022

Bijzondere muziek rond Hemelvaart

Responses
Elke dag worden in de tientallen Engelse kathedralen tijdens de Choral Evensong The Responses gezongen. Dat zijn de oude dagelijkse gebeden uit de ‘Book of Common Prayer’ uit 1552.
Op die oude woorden is door duizenden, meest Engelse, componisten muziek geschreven. En dat bijna altijd volgens dezelfde opbouw en vorm: a capella, een eenstemmige ‘priest’-partij rond de toon ‘A’, vierstemmige koor-antwoorden, vaak een zetting van ‘The Lord’s Prayer’ en drie amens om de gebeden af te sluiten.

Gert Oost
Gert Oost

Oost-II
Mede-oprichter van de Schola Davidica Gert Oost heeft na zijn bezoek in 1991 met het koor aan Salisbury een eigen versie geschreven van deze traditionele Responses. Zoals we van hem gewend waren, deed hij het geheel anders: met orgelbegeleiding en een priestpartij die veel meer noten omvatte dan normaal. Daarnaast wilde hij in muziek zijn gedachten over deze vaste, misschien wat ingesleten, gebeden uitdrukken. De wereld is vol van onrecht, ellende en gebrokenheid en dat moet ook uit de muziek blijken. Bovendien moeten we niet triomfantelijk bidden, maar eerder bescheiden, soms wanhopig roepend, soms zacht smekend. Om de gebrokenheid te laten horen laat Gert heel regelmatig een grote en een kleine terts tegelijk klinken, bv. een f tegen een fis aan. Lastig te zingen en wrang om te horen maar bewust zo bedoeld. Als we in het Onze Vader over de hemel zingen, wil hij duidelijk maken dat we daar eigenlijk niets van weten. De tekst van het woord ‘heaven’ verdwijnt dan ook in een lang melisme tot alleen ‘ee’, ‘uu’ en ‘oe’. En wanneer we zingen over het vergeven van schulden, kunnen we alleen maar stamelen. Op die plek zingt het koor ook niet meer, maar spreekt ‘parlando’ de woorden wat rommelig door elkaar. Ook maakt hij enorme contrasten in dynamiek, als het nodig is in een paar noten van zacht piano naar dubbel forte om wanhoop uit te drukken of om hulp te schreeuwen. Het Amen, tenslotte, wordt als een soort staccato, onder-broken of ge-broken gezongen. Deze Responses wordt door het koor kort ‘Oost-II’ genoemd. Wanneer we in Engelse kathedralen zongen, namen we altijd deze prachtige en eigenwijze Responses mee en zo werden we regelmatig door priests gevraagd om nog een keer ‘Oest-two’ te zingen in de Evensongs daar.

Charles Stanford
Charles Stanford

Na Hemelvaart op weg naar Pinksteren
In de Choral Evensong van 22 mei zingen we, naast deze Responses ‘Oost-II’, ook het prachtige koorgebed van Thomas Tallis ‘O Lord, give thy Holy Spirit’. Daarin weeft de componist allerlei lijnen door elkaar tot een schitterend tapijt van stemmen waaruit de roep om de Geest klinkt.

En passend bij deze tijd rond Hemelvaart zingen we de Middeleeuwse hymne ‘Coelos ascendit hodie’ van Charles Stanford. Het is een jubelende oefening in dubbel-korigheid, waarbij steeds het ene koor antwoordt op het andere, kunstig vervlochten tot een geheel. Het jubelende gevoel komt helemaal tot uiting in het afsluitende Amen, waarvan de melodie vanuit een eenstemmige lage ‘e’, langzaam opstijgt tot een juichende hoge G, op weg naar de afsluitende cadens.
De psalmen zijn van Ferguson en Oost, Magnificat en Nunc dimittis in D zijn van Charles Wood en natuurlijk kunnen allen voluit meezingen over hemelvaart en het verlangen naar de Geest op Pinksteren.

Kom en ervaar deze prachtige muziek in de Choral Evensong op 22 mei in de Utrechtse Janskerk.
Het koor staat onder leiding van Daniel Rouwkema, Jan Hage bespeelt het orgel.
Aanvang 17.00 uur, de deuren gaan open om 16.30 uur.
Toegang is gratis, er is een collecte bij de uitgang.