Choral Evensong voor Koningsdag gaat niet door

Een online Choral Evensong op Koningsavond

Koning David met harp, naamgever van de Schola Davidica
Koning David met harp, naamgever van de Schola Davidica

In deze tijd van fysiek afstand houden willen we u toch iets laten ervaren van verbondenheid met elkaar en met de maandelijkse Choral Evensong van de Schola Davidica. Daarom hier een inleiding op de Evensong van april, die helaas geen doorgang kan vinden, zoals alle bijeenkomsten van grote groepen. Want, al moeten we afstand houden en mogen we elkaar niet aanraken, we mogen ons wel laten raken door de prachtige muziek van de Choral Evensong. Daarom hierbij de toelichting bij een Evensong die geen doorgang vindt in de Janskerk en een afspeellijst voor wie dat wil.

Kroning van George II
Kroning van George II

Voor zondag 26 april, de avond voor Koningsdag, had de Schola Davidica een Choral Evensong voorbereid waarin ‘de koning’ centraal zou staan, zowel in lezingen als in de muziek.
De koning en het koningschap worden in de Bijbel altijd heel dubbel benaderd: aan de ene kant veel grote lofprijzende woorden voor de koning, zoals bijvoorbeeld David, naar wie ons koor is genoemd, de scholieren van David. Hij was de tweede koning van Israël en nooit was Israël zo groot als onder zijn bewind. Ook zijn wijze zoon Salomo krijgt veel waardering van de bijbelschrijvers. Tegelijk zijn er ook hele slechte koningen, op wie de vertellers veel kritiek hebben (het zijn ´net gewone mensen´).  In ieder geval is bij het benoemen van de eerste koning, Saul, al sprake van een kritische benadering van het koningschap; alleen God is koning en het volk zou geen andere, menselijke koning moeten willen hebben. En in de Bijbelse traditie heeft de profeet altijd kritisch gestaan tegenover de koningen, ook de ‘goede’ zoals David (denk aan het verhaal van Bathseba).
In de Engelse muziektraditie speelt de koning en dan vooral zijn/haar kroning een belangrijke rol. Hoe wonderlijk dat in deze tijd van coronavirus we nu juist een Evensong hadden willen vullen met ‘coronation anthems’. Al is het al heel lang geleden dat we een Britse kroning hebben kunnen meemaken (2 juni 1953, koningin Elisabeth II), in de loop van eeuwen is er wel een min of meer vaststaande liturgie ontstaan van psalmen en anthems die bij een kroning worden gezongen en gespeeld. Veel Engelse componisten, en niet de minste, hebben werken geschreven voor kroningen, onder wie Tomkins, Blow, Purcell, Croft, Boyce, Parry, Elgar en Howells.

George Frederic Handel
George Frederic Handel

Maar de allerberoemdste zijn van George Frederic Handel bij de kroning van George II in oktober 1727. Hij schreef vier anthems, allen gebaseerd op Bijbelteksten uit de King James Vertaling, waarvan er twee zouden klinken in deze Choral Evensong op de plaats van het Magnificat en Nunc dimittis. Beide zijn uitgebreide muziekstukken, geschreven voor een groot koor en een nog groter orkest (men vermoedt dat er wel 160 instrumentalisten waren). De eerste anthem, ‘Zadok the priest’, is genomen uit het Bijbelse verslag van de zalving tot koning van Salomo door de priester Zadok en de profeet Nathan, en is bij elke kroning in Groot Brittannië gezongen sinds de eerste in 973. De tweede anthem is ‘The King shall rejoice’, naar Psalm 21, 1-3 en 5. Het begint met een feestelijk deel in D groot waarin de vreugde wordt bezongen van de koning voor de macht van God, daarna volgt een rustiger deel zonder trompetten en pauken en dan volgt het derde deel met een triomfantelijke uitbarsting van geluid van alle instrumenten. Dat leidt tenslotte tot een laatste deel, een dubbele fuga  in D groot die uitmondt in een afsluitend ‘alleluia’ dat gespeeld moest worden op het precieze moment dat de koning werd gekroond.

William Child
William Child

Als koorgebed was gekozen voor ‘O Lord, grant the king’ van William Child en de psalmen waren O taste and see (ps. 34) van Arthur Sullivan en ‘Jubilate Deo’ (ps. 100) van Charles Wood. Van de laatste componist had ook zijn Te Deum zullen klinken.

Als u toch een beetje het gevoel van een Engelse Choral Evensong op Koningsavond wilt proeven, kunt u onderstaande speellijst op Spotify beluisteren met jubelende werken voor een coronation met veel ‘pump en circumstance’ , of eventueel de opnamen op YouTube, waaronder een paar stukken die de Schola Davidica zou zingen.

Afspeellijst YouTube: